Chambres de bonne: jak pokoje służby stały się klasą aktywów

W paryskich kamienicach z epoki wielkich bulwarów pokoje dla służby projektowano pod samym dachem. Kilkanaście metrów, wąski korytarz, wspólne sanitariaty na piętrze i osobne, kuchenne schody, którymi służba schodziła do mieszkań państwa. Dziś te same pokoje — chambres de bonne — kupuje się i sprzedaje jako osobną klasę aktywów, z własną wyceną i własnym rynkiem.

Skąd się wzięły

Układ był prosty: reprezentacyjne mieszkania na niższych kondygnacjach, a ponad nimi, na szóstym piętrze, rząd małych pokoi bez windy. Gdy służba domowa zniknęła z mieszczańskich domów, pokoje zostały. Część połączono w większe lokale, ale wiele z nich do dziś funkcjonuje w pierwotnych granicach: jedno okno, łóżko, umywalka.

Dlaczego ktoś je kupuje

Bo w Paryżu o cenie decyduje adres, nie powierzchnia. Kilkanaście metrów w dobrej dzielnicy to wciąż kilkanaście metrów w dobrej dzielnicy. Pokój pod dachem bywa pierwszym mieszkaniem studenta, pracownią, miejscem noclegowym na tygodniowe dojazdy albo lokalem na wynajem. Popyt jest stały, a podaż ograniczona murami kamienic, których nikt nie będzie przebudowywał. Rynek wycenia je osobno, bo rządzą się osobnymi regułami: liczy się kondygnacja, dostęp do światła, stan części wspólnych i to, czy pokój ma własny węzeł sanitarny.

A w Trójmieście

Bezpośredniego odpowiednika nie mamy, ale mechanizm jest ten sam. Małe lokale w Sopocie czy nad brzegiem zatoki w Gdańsku sprzedają się po cenie za metr, której nie tłumaczy ani ich powierzchnia, ani standard. Tłumaczy ją adres. Z paryskiej historii wynikają też dwa praktyczne wnioski. Pierwszy: przy lokalach na poddaszu kamienic sprawdzamy dwie liczby — powierzchnię po podłodze i powierzchnię użytkową z księgi wieczystej, która bywa mniejsza. Drugi: w małym lokalu części wspólne, klatka schodowa i stan dachu ważą więcej niż w dużym mieszkaniu, bo stanowią większą część tego, za co się płaci.